Είναι 86 ετών, έχει γράψει τα πιο σημαντικά δυστοπικά μυθιστορήματα του αιώνα και δεν φοβάται κανέναν. Η Margaret Atwood, η γυναίκα που μας χάρισε το “The Handmaid’s Tale”, εξέδωσε την πολυαναμενόμενη αυτοβιογραφία της. Περιμένοντας την κυκλοφορία της ελληνικής έκδοσης του “Book of Lives: A Memoir of Sorts” από τις εκδόσεις Ψυχογιός σε μετάφραση Αύγουστου Κορτώ, υποκλινόμαστε άλλη μια φορά στο αιχμηρό πνεύμα της.
Αν υπήρχε τίτλος για τη “Βασίλισσα της Λογοτεχνικής Διορατικότητας”, θα ανήκε δικαιωματικά στη Margaret Atwood. Με τα σγουρά, ατίθασα μαλλιά της και το βλέμμα που μοιάζει να διαπερνά την επιφάνεια των πραγμάτων, η Καναδή συγγραφέας έχει πετύχει κάτι σπάνιο: Να είναι ταυτόχρονα λογοτεχνικός θρύλος, σύμβολο του φεμινισμού και ποπ είδωλο.
Τα βιβλία της καταφέρνουν να ξεπερνάνε την αναγνωστική απόλαυση και αποτελούν μοναδική βιωματική εμπειρία. Από τη δυστοπική Γαλαάδ μέχρι τα παγωμένα δάση του Καναδά, η Margaret Atwood χαρτογραφεί την ανθρώπινη ψυχή —και ειδικά τη γυναικεία εμπειρία— με τρόπο που σοκάρει και λυτρώνει. Πρόσφατα, αποφάσισε να κάνει αυτό που απέφευγε για δεκαετίες: Να γράψει για τον εαυτό της.
Το κορίτσι που μεγάλωσε στα δάση
Η ιστορία της Margaret Eleanor Atwood ξεκινάει στις 18 Νοεμβρίου 1939 στην Οτάβα. Ωστόσο, δεν ήταν ένα συνηθισμένο παιδί της πόλης. Κόρη ενός εντομολόγου και μιας διαιτολόγου, πέρασε μεγάλο μέρος της παιδικής της ηλικίας στην άγρια φύση του βόρειου Κεμπέκ, ακολουθώντας τον πατέρα της στις έρευνές του.
Μεγάλωσε σε ξύλινες καλύβες χωρίς ηλεκτρικό ρεύμα ή τρεχούμενο νερό, διαβάζοντας μανιωδώς ό,τι έπεφτε στα χέρια της και εξερευνώντας το δάσος. Δεν πήγε κανονικά σχολείο μέχρι τα 12 της χρόνια. Αυτή η απομόνωση, αντί να την περιορίσει, της χάρισε μια μοναδική ελευθερία σκέψης και μια φαντασία που δεν χωρούσε σε καλούπια.
Ξεκίνησε να γράφει από τα 6 της χρόνια (“Rhyming Cats” ήταν ο τίτλος της πρώτης της συλλογής ποιημάτων), αλλά η διαδρομή προς την κορυφή δεν ήταν στρωμένη με ροδοπέταλα. Στα πρώτα της βήματα, τη δεκαετία του ’60, η καναδική λογοτεχνία θεωρούνταν ανύπαρκτη. Μάλιστα, η πρώτη παρουσίαση του βιβλίου της The Edible Woman (Η γυναίκα που τρώγεται) έγινε το 1969 στο τμήμα… ανδρικών εσωρούχων και καλτσών ενός πολυκαταστήματος, ανάμεσα σε αδιάφορους άντρες που ψώνιζαν στο διάλειμμά τους!
6 βιβλία της που πρέπει να διαβάσεις
Η Margaret Atwood είναι παραγωγική όσο λίγοι. Έχει γράψει πάνω από 50 βιβλία (μυθιστορήματα, ποίηση, δοκίμια). Το έργο της χαρακτηρίζεται από τον speculative fiction, τον φεμινισμό, την οικολογική ευαισθησία και την ανατομία της εξουσίας. Αν θέλεις να βυθιστείς στο σύμπαν της, οι ελληνικές εκδόσεις (κυρίως από τις Εκδόσεις Ψυχογιός) προσφέρουν εξαιρετικές μεταφράσεις:
Η Ιστορία της Θεραπαινίδας: Το απόλυτο must-read. Γραμμένο το 1985 στο Δυτικό Βερολίνο, περιγράφει μια θεοκρατική δυστοπία όπου οι γυναίκες έχουν χάσει κάθε δικαίωμα. Με την άνοδο του συντηρητισμού παγκοσμίως, το βιβλίο (και η ομώνυμη σειρά) μοιάζει τρομακτικά επίκαιρο. Οι Διαθήκες: Η συνέχεια της «Θεραπαινίδας», που κυκλοφόρησε 34 χρόνια μετά και της χάρισε το δεύτερο Booker Prize της καριέρας της. Η άλλη Γκρέις: Ένα καθηλωτικό ιστορικό μυθιστόρημα βασισμένο σε αληθινή ιστορία φόνου του 19ου αιώνα. Εξαιρετική μελέτη για το πώς η κοινωνία αντιμετωπίζει τις γυναίκες εγκληματίες. Ο Τυφλός Δολοφόνος: Ένα πολυσύνθετο, «βιβλίο-μέσα-σε-βιβλίο» αριστούργημα, που κέρδισε το Booker το 2000. Μια ιστορία για οικογενειακά μυστικά, προδοσίες και κοινωνικές συμβάσεις.
Φλέγοντα Ερωτήματα: Τι σχέση έχει η κλιματική κρίση, η λογοτεχνία, ο φεμινισμός και… τα ζόμπι; Είναι μερικά μόνο από τα ζητήματα με τα οποία καταπιάνεται η πάντοτε ανήσυχη και πολυσχιδής Μάργκαρετ Άτγουντ στα κείμενα της συλλογής αυτής. Ο θόρυβος της αγάπης: Ταυτόχρονα συγκινητικά, παιγνιώδη και σοφά, τα ποιήματα που περιλαμβάνονται στην τελευταία της συλλογή, μιλούν για την απουσία και το τέλος, για τα γηρατειά και την ανασκόπηση της ζωής, αλλά και για ευγνωμοσύνη και καινούργια ξεκινήματα.
Διακρίσεις: Μια “νομπελίστρια” εν αναμονή
Η λίστα των βραβείων της Margaret είναι ατελείωτη. Έχει κερδίσει δύο φορές το Booker Prize, το βραβείο Franz Kafka, το Βραβείο Ειρήνης του Γερμανικού Βιβλίου, το Pen Pinter Prize, και φυσικά το ανώτατο παράσημο του Καναδά (Companion of the Order of Canada). Κάθε Οκτώβριο, το όνομά της φιγουράρει ως φαβορί για το Νόμπελ Λογοτεχνίας. Είτε το πάρει είτε όχι, η θέση της στο πάνθεον της παγκόσμιας λογοτεχνίας είναι αδιαπραγμάτευτη.
Margaret Atwood “Book of Lives”: Η αυτοβιογραφία που περιμέναμε
Και τώρα, η μεγάλη είδηση. Η Atwood προχώρησε στην έκδοση της αυτοβιογραφίας της με τίτλο “Book of Lives: A Memoir of Sorts”, η οποία αναμένεται να κυκλοφορήσει σύντομα και στα ελληνικά με τίτλο “Το βιβλίο των βίων” από τις εκδόσεις Ψυχογιός. Αν αναρωτιέσαι γιατί τώρα κάθισε να γράψει τα απομνημονεύματά της, η απάντησή της είναι αφοπλιστική και χαρακτηριστικά κυνική: “Επειδή πολλοί άνθρωποι έχουν πεθάνει”, δήλωσε, “μπορώ πλέον να πω πράγματα χωρίς να καταστρέψω τη ζωή κάποιου άλλου. Εκτός βέβαια από εκείνους των οποίων τις ζωές θέλω να καταστρέψω!”
Ξεφυλλίζοντας ήδη το πρωτότυπο που κυκλοφορεί καταλαβαίνουμε γρήγορα ότι δεν πρόκειται για μια βαρετή καταγραφή του τύπου «πήγα βόλτα, έφαγα ωραίο φαγητό». Εστιάζει στα “αστεία γεγονότα και τις καταστροφές”, γιατί, όπως λέει, αυτά είναι που θυμάσαι τελικά. Από τις αποτυχημένες απόπειρες εκτροφής κοτόπουλων στη φάρμα όπου ζούσε, μέχρι τις μποέμικες περιπέτειες με τον μεγάλο έρωτα της ζωής της, τον συγγραφέα Graeme Gibson.
Μιλάει για το πώς επηρέασε η ζωή της στη διαμελισμένη Γερμανία τη συγγραφή της “Θεραπαινίδας”, ή πώς έστελνε τα χειρόγραφα του «Alias Grace» κρεμώντας πετσέτες κουζίνας έξω από το σπίτι της στην Ιρλανδία για να τη βρει το FedEx. Επιπλέον η Margaret Atwood παραδέχεται ότι κρατάει κακίες τονίζοντας, “Δεν έχω επιλογή, είμαι Σκορπιός” και τώρα, έχοντας δει το “τέλος της ταινίας”, ένιωσε έτοιμη να βάλει τα πράγματα στη θέση τους.
Στο εξώφυλλο του βιβλίου, η Margaret Atwood εμφανίζεται φορώντας ένα φούξια σακάκι, κάνοντας νόημα να σωπάσουμε (“σσσσσς”). Μια εικόνα που ανατρέπει το σοβαρό, “σκοτεινό” της προφίλ και μας κλείνει το μάτι. Η γυναίκα που προέβλεψε το μέλλον, αισθάνθηκε έτοιμη να μας εξηγήσει το παρελθόν της. Και είμαστε σίγουροι ότι θα είναι το πιο απολαυστικό ανάγνωσμα της χρονιάς.
Φωτογραφίες, Margaret Atwood
Κείμενο, Άννα Πατσέλλη
