Το 2025 ήταν η χρονιά που τα σκάνδαλα μόδας διέπρεψαν. Ο luxury κλάδος βρέθηκε ξανά στο επίκεντρο, αποκαλύπτοντας πως πίσω από την επιφανειακή του λάμψη κρύβονται πολλά. Η πολυτέλεια απευθύνεται σε λίγους, εις βάρος πολλών. Παρά τις υποσχέσεις των προηγούμενων ετών για βιωσιμότητα, διαφάνεια και κοινωνική υπευθυνότητα, πολλές πρακτικές της βιομηχανίας έδειξαν ότι η αλλαγή παραμένει συχνά στα λόγια. Τα σκάνδαλα του 2025 δεν ήταν μεμονωμένα περιστατικά. Ήταν συμπτώματα ενός συστήματος που επί χρόνια βολεύεται από την “ομερτά” των συμφερόντων. Αυτή τη χρονιά όμως, τα στόματα άρχισαν να ανοίγουν και αυτό έκανε τη διαφορά.
Παρατυπίες αλά ιταλικά
Κανείς δεν θα περίμενε από τον οίκο Loro Piana να φιγουράρει στα πρόσφατα σκάνδαλα μόδας. Κι όμως. Τον Ιούλιο του 2025, μας εξέπληξε η είδηση πως η ναυαρχίδα του old-money luxury τέθηκε υπό δικαστική εποπτεία για παρατυπίες στην αλυσίδα εφοδιασμού της από μη εξουσιοδοτημένα εργοστάσια στην Κίνα που το εργατικό δυναμικό τους είναι κακοπληρωμένο και αδήλωτο. Ποιος ο λόγος τη στιγμή που είμαστε διατεθειμένοι να πληρώσουμε το τίμημα της ποιότητας; Δίνουμε 4.000 ευρώ για ένα πλεκτό “Made in China”; Μάλλον κάποιος μας εμπαίζει.
Το σκάνδαλο Loro Piana δεν ήταν όμως η εξαίρεση στον κανόνα. Ήταν η κορυφή του παγόβουνου σε μια σειρά από σκάνδαλα μόδας. Δύο μήνες νωρίτερα, ο Valentino είχε βρεθεί αντιμέτωπος με παρόμοιες καταγγελίες και είχε τεθεί και αυτός υπό δικαστική εποπτεία για τη θυγατρική “Valentino Bags Lab” που λειτουργούσε ως εξωτερικός συνεργάτης του οίκου.
Ο οίκος Giorgio Armani κατέβαλε επίσης 3,5 εκατομμύρια ευρώ για παραπλάνηση του κοινού και ψευδείς δηλώσεις υιοθέτησης βιώσιμων πρακτικών. Πόσο ηθικά δεοντολογική είναι η καλλιέργεια βαμβακιού σε χώρες όπως η Ινδία όταν στην αποκομιδή της απασχολούνται παιδιά; Κακώς πέσαμε από τα σύννεφα. Για να το θέσουμε πιο σωστά όμως, κακώς ζούσαμε σε ένα ροζ σύννεφο.
Εκτός όμως από τις σκιώδεις εργασιακές σχέσεις με κινεζικά εργοστάσια, τα σκάνδαλα μόδας αφορούσαν και τις υποχρεώσεις των οίκων πολυτελείας προς το προσωπικό τους στην Ιταλία. Το καλοκαίρι, εργαζόμενοι στο οίκο Gucci αναγκάστηκαν να απειλήσουν πως θα κατέβουν σε απεργία για την μη καταβολή ενός κοινωνικού επιδόματος ευημερίας την περίοδο 2022-2024. Όλα αυτά λίγο πριν αναλάβει την την θέση του creative director ο Demna Gvasalia και με τα κέρδη της μητρικής εταιρείας Kering να σημειώνουν πτώση 46%.
Έρευνες και σκάνδαλα μόδας
Η υπόθεση αναζωπυρώθηκε στις αρχές Δεκεμβρίου με τις αρχές του Μιλάνου να διατάσσουν έρευνα για 13 οίκους πολυτελείας που ανήκουν τόσο στον όμιλο Kering όσο και στον LVMH. Gucci, Ferragamo, Pinko, Dolce & Gabbana, Missoni, Off-White είναι κάποια από τα ονόματα στη λίστα των brands με τους ύποπτους υπεργολάβους που συνδέονται με την εκμετάλλευση των εργαζομένων και παιδική εργασία. Ένα απόστημα έσπασε, μια βιομηχανία κλονίστηκε.
Και η Γαλλία στο χορό
Μπορεί τα περισσότερα ονόματα που εμπλέκονται σε σκάνδαλα μόδας να προέρχονται από την ιταλική βιομηχανία, αυτό δεν σημαίνει πως οι γαλλικοί οίκοι υπήρξαν αναμάρτητοι. Dior, Saint Laurent και Givenchy φέρονται πως επίσης χρησιμοποιούν την ίδια τακτική με στόχο τη μείωση του κόστους κατασκευής.
Για τον Dior δε, τα προβλήματα δεν περιορίστηκαν σε αυτό. Η χρονιά έκλεισε με τον οίκο να γίνεται αντικείμενο δριμείας κριτικής στα social media από beauty editors και influences με αφορμή το advent calendar των 1.100 ευρώ που αντί για μικρούς θησαυρούς έκρυβε ασήμαντες –δυσάρεστες– εκπλήξεις.
Τα εν λόγω είδη αποτελούν παραδοσιακά μια από τις πιο high-end προτάσεις για δώρα την εορταστική περίοδο λόγω του κύρους του εκάστοτε brand αλλά και τα προϊόντα που περιέχουν. Η ατυχής περίπτωση του φετινού calendar Dior έρχεται να προστεθεί στο πλήγμα που δέχτηκε το προφίλ του οίκου λόγω των εργασιακών σκανδάλων και το αμήχανο ξεκίνημα του Jonathan Anderson στη θέση του creative director. Τι να πούμε; C’est la vie.
The “Sandal Scandal”: Κρίση και σε δημιουργικό επίπεδο
Το καλοκαίρι του 2025 σημαδεύτηκε και από διαφορετικής φύσης σκάνδαλα μόδας. Ο οίκος Prada παρουσίασε στο show του στα πλαίσια της ανδρικής Εβδομάδας Μόδας του Μιλάνου, ένα ζευγάρι δερμάτινα σανδάλια που ουσιαστικά αποτελούσαν αντιγραφή των παραδοσιακών ινδικών “Kolhapuri Chappals”. Οι αντιδράσεις ήταν τόσο έντονες που ο οίκος αναγκάστηκε να παραδεχτεί πως τα σανδάλια ήταν όντως εμπνευσμένα από την Ινδία στα πλαίσια ενός δημιουργικού πολιτισμικού διαλόγου.
Η προσπάθεια του οίκου Prada να διασκεδάσει τις εντυπώσεις δεν ήταν ιδιαίτερα επιτυχημένη. Δεν φάνηκε όμως να πτοήθηκε από αυτό. Τον Δεκέμβριο, ο οίκος αποπειράθηκε να μετατρέψει την παγκόσμια οργή σε success story ανακοινώνοντας το λανσάρισμα μιας limited edition συλλογής με σανδάλια “Made in India” σε συνεργασία με κρατικούς φορείς και έμπειρους τεχνίτες από την Ινδία. Πισωγύρισμα ή διαφημιστικό κόλπο; Για όλα τους έχουμε πλέον ικανούς.
Κεντρική φωτογραφία, Valentino
Κείμενο, Πηνελόπη Παπανικολάου
