Πώς δίνεις μορφή σε κάτι άυλο; Πώς φτιάχνεις γλυπτά από αναμνήσεις, σκέψεις, συναισθήματα και πώς μπορείς να σμιλεύσεις ένα άρωμα, μια μυρωδιά; Αυτά είναι μερικά από τα ερωτήματα που εξερευνά και απαντά ο κορυφαίος αρωματοποιός Francis Kurkdjian, στη μεγάλη αναδρομική έκθεση “Perfume, Sculpture Of The Invisible” που φιλοξενείται έως τέλη Νοεμβρίου στο Palais De Tokyo.
“Το άρωμα είναι ένα καλλιτεχνικό μέσο έκφρασης. Είναι η δημιουργική μου γλώσσα. Η έκθεση Perfume, Sculpture Of The Invisible προσφέρει μια άνευ προηγουμένου συνομιλία μεταξύ του αρώματος και άλλων μορφών έκφρασης όπως το βίντεο, η φωτογραφία και η μουσική. Η τέχνη έχει να κάνει με το συναίσθημα και το άρωμα είναι ένα από τα ισχυρότερα μέσα προσέγγισης των συναισθημάτων” αναφέρει ο 55χρονος Francis Kurkdjian, που φέτος συμπληρώνει τρεις επιτυχημένες δεκαετίες στον χώρο της υψηλής αρωματοποιίας.
“Η παρουσίαση αυτής της έκθεσης στο Palais de Tokyo, ένα βασικό ίδρυμα για τη σύγχρονη τέχνη, είναι ένας τρόπος να αμφισβητηθούν οι αντιλήψεις. Προσκαλεί το κοινό να ασχοληθεί με το άρωμα όχι μόνο ως κάτι που φοριέται, αλλά ως κάτι που το σκέφτεσαι, το νιώθεις και το ερμηνεύεις. Αόρατο αλλά ισχυρό, το άρωμα έχει τη μοναδική ικανότητα να πυροδοτεί τη μνήμη, να διαμορφώνει την ατμόσφαιρα και να μας συγκινεί – συχνά με τρόπους που οι λέξεις ή οι εικόνες δεν μπορούν. Αυτή η έκθεση είναι ο τρόπος μου να δώσω στο άρωμα τη θέση που του αξίζει στον καλλιτεχνικό κόσμο” συμπληρώνει ο διάσημος αρωματοποιός που παράλληλα με τις δημιουργίες του Maison Francis Kurkdjian από το 2021 είναι Perfume Creation Director του οίκου Dior.
Francis Kurkdjian: Ο μάγος του αόρατου
Γιορτάζοντας 30 χρόνια από το λανσάρισμα του πρώτου διάσημου αρώματος του Paul Gaultier “Le Mâle” το οποίο δημιουργήθηκε όταν ο Francis Kurkdjian ήταν μόλις 24 ετών, η έκθεση αναδεικνύει το τεράστιο έργο αυτής της πολύχρονης πορείας του αρωματοποιού που περιλαμβάνει συνεργασίες με διάσημους καλλιτέχνες, μουσικούς και σεφ, καθώς και τεράστιες εμπορικές επιτυχίες. Ανάμεσά τους περιλαμβάνονται τα αρώματα “L’Or de J’adore” του Dior, το “Narciso Rodriguez for Her” και το “Baccarat Rouge 540”.
“Το καλλιτεχνικό και το εμπορικό άρωμα μπορούν και συνυπάρχουν. Μάλιστα, αλληλοϋποστηρίζονται. Μέχρι σήμερα, συνεχίζω να εργάζομαι ταυτόχρονα τόσο στον εμπορικό όσο και στον καλλιτεχνικό τομέα. Υπάρχει μια μακροχρόνια σχέση μεταξύ των βασιλείων της τέχνης και των αρωμάτων σε όλη την ιστορία – μια σχέση που χαρακτηρίζεται από κοινές αισθητικές αρχές, δεξιοτεχνία, πολιτιστική σημασία, συμβολικό πλούτο, αισθητηριακή εμπλοκή, καινοτομία με την πάροδο του χρόνου – όλα στοιχεία που τα συνδέουν στενά μέσα στην ανθρώπινη εμπειρία ανά τους αιώνες” αναφέρει ο αρωματοποιός που συνδέει δεξιοτεχνικά εμπορική απήχηση και υψηλή δημιουργικότητα.
Και συνεχίζει τονίζοντας: “Όταν δημιουργώ για τον ομώνυμο οίκο μου, ακολουθώ πλήρως το δημιουργικό μου όραμα, αλλά υπάρχουν ακριβείς τεχνικές, κανονιστικές και εμπορικές παραμέτρους που καθοδηγούν τη διαδικασία. Αντίθετα, τα καλλιτεχνικά έργα ή εγκαταστάσεις προσφέρουν ένα διαφορετικό είδος ελευθερίας. Μου επιτρέπουν να διευρύνω τα όρια, να εξερευνώ πιο εννοιολογικά ή αφηρημένα θέματα, ακόμη και να αμφισβητώ τον ίδιο τον ορισμό του αρώματος και το γεγονός ότι πρέπει να μυρίζει ωραία. Αυτές οι δημιουργίες μπορούν να είναι πιο εφήμερες, πιο προσωπικές, μερικές φορές πιο τολμηρές, χωρίς κανέναν εμπορικό ή οικονομικό στόχο”.
“Ωστόσο, υπάρχει μια βασική διαφορά μεταξύ του αρώματος που δημιουργείται για να φορεθεί και του καλλιτεχνικού αρώματος. Το πρώτο έχει σκοπό να είναι ευχάριστο και να ευχαριστεί. Υποτίθεται ότι προκαλεί ωραία, όμορφα συναισθήματα και μεταφέρει σαγήνη, ευχαρίστηση, γοητεία και θετική στάση. Η τέχνη δεν αφορά μόνο αυτό, ωστόσο. Η τέχνη αφορά ολόκληρο το φάσμα των συναισθημάτων, θετικών και αρνητικών. Αυτή η διαφορά είναι πολύ σημαντική για μένα. Η ομορφιά στην τέχνη μπορεί να μεταδοθεί μέσα από σκοτεινές σκέψεις ή ακόμα και ασχήμια ή δυστυχία”.
Η έκθεση “Perfume, Sculpture Of The Invisible”
Στο Palais de Tokyo, ο ίδιος ο αέρας έχει γίνει “αντικείμενο” τέχνης. Η έκθεση Perfume, Sculpture Of The Invisible αποτελεί μια μεθυστική βόλτα μέσα από σοκάκια με ροδοπέταλα, κήπους εικονικής πραγματικότητας, αρωματισμένο νερό που μπορείς να γευτείς και αναμνήσεις των αρωματισμένων βραδιών στις Βερσαλλίες. Είναι μια νέα οσφρητική εμπειρία, που συνδυάζει το άρωμα με ταινίες, γλυπτά και ήχους δημιουργώντας ένα καθηλωτικό αισθητηριακό τοπίο.
Οι επισκέπτες της έκθεσης θα βρουν γάντια αρωματισμένα με τεχνικές του 18ου αιώνα και ένα άρωμα που ονομάζεται Sillage de la Reine (Στο πέρασμα της Βασίλισσας), το οποίο ανασυνθέτει το στυλ της Marie-Antoinette σύμφωνα με τους κανόνες σύνθεσης της εποχής της. Παρουσιάζεται επίσης μια αναπαράσταση του L’Or bleu (Μπλε Χρυσός), ενός αρωματικού, πόσιμου νερού που αναπτύχθηκε σε συνεργασία με τον εικαστικό Yann Toma και του V-Scent, μιας συσκευής που σχεδιάστηκε από τον Francis Kurkdjian για τη διάχυση ψηφιακών αρωμάτων μέσω ακουστικών εικονικής πραγματικότητας.
Αυτό που σίγουρα κλέβει τις εντυπώσεις είναι ένα βίντεο και μια εγκατάσταση με θέμα τη μυρωδιά του χρήματος, και αναφερόμαστε στη συνεργασία του Francis Kurkdjian το 1999 με την εικαστικό Sophie Calle, για την οποία σχεδίασε ένα άρωμα εμπνευσμένο από ένα φθαρμένο χαρτονόμισμα δολαρίου που ήταν ταυτόχρονα «ελκυστικό και αποκρουστικό». Πρωταγωνιστική θέση στην έκθεση έχει και η καθηλωτική αναπαράσταση της έκθεσης του Kurkdjian του 2008, The King is Dancing, για την οποία γέμισε το Ballroom Grove στις Βερσαλλίες με 600 κεριά με διπλό φυτίλι αρωματισμένα με ένα άρωμα πούδρας βιολέτας, με στόχο την αναπαράσταση της ατμόσφαιρας σε έναν από τους πολυτελείς χορούς του Βασιλιά Ήλιου.
Η έκθεση κορυφώνεται τέλος με μια καθηλωτική εγκατάσταση εμπνευσμένη από το Baccarat Rouge 540, με τίτλο “The Alchemy of the Senses”, για την οποία ο Francis Kurkdjian συνεργάστηκε με τον εικαστικό Elias Crespin, την πιο διάσημη γυναίκα σεφ στον κόσμο, Anne-Sophie Pic, τον συνθέτη David Chalmin και τους πιανίστες Katia και Marielle Labèque, για να δημιουργήσουν μια εμπειρία που ενεργοποιεί και τις πέντε αισθήσεις.
Η έκθεση “Perfume, Sculpture Of The Invisible” στο Palais De Tokyo στο Παρίσι διαρκεί έως τις 23 Νοεμβρίου.
Φωτογραφίες Francis Kurkdjian & Maison Francis Kurkdjian
Κείμενο, Άννα Πατσέλλη
