Μπορεί ο αγαπημένος μου ποιητής Κώστας Καρυωτάκης να έγραψε στο ποίημα του “Είμαστε κάτι…” ότι “η ποίηση είναι το καταφύγιο που φθονούμε”, αλλά εγώ πιστεύω ότι είναι το καταφύγιο το οποίο επισκεπτόμαστε όταν όλα γύρω μας ή και μέσα μας καταρρέουν. Με αφορμή την Παγκόσμια Ημέρα Ποίησης που τιμάται στις 21 Μαρτίου, ξεχωρίσαμε 3 ποιήματα από συλλογές που δεν έχουν ημερομηνία λήξης. Πέρα από αξιολογικά κριτήρια, αποτελούν επιλογές στίχων που είναι βάλσαμο για την ψυχή – μια που η ποίηση είναι “φάρμακο” και για τους δύσκολους καιρούς που ζούμε.
“Ό,τι ΛύΠει συναρμολογείται – τοπιο_ραφίες” – Αναστασία Γκίτση
Στην τρίτη της ποιητική συλλογή (εκδ. Σαιξπηρικόν), η Αναστασία Γκίτση αποκρυσταλλώνει και συμπυκνώνει την πολύχρονη και πολύ αξιόλογη ποιητική της διαδρομή, με ποίηση που θα αντέξουν στον χρόνο. Πέρα από τους εισαγωγικούς στίχους της πρώτης σελίδας:
κάποτε
όσοι αγαπάμε απροϋπόθετα το φως
θα μαζευτούμε δίπλα στη θάλασσα
χωρίς να μιλάμε
θα μοιραστούμε και το ποίημα “Wait for me”
Ι.
συχνά τρυπάς
τη θάλασσα
αραιά και πού
με αφήνεις να σε βλέπω
να την περπατάς
– τις περισσότερες φορές
πίσω από την κλειδαρότρυπα –
πλημμυρίζει το σώμα μέλη
Wait for me
λησμονημένη πτυχή
ο αγκώνας σου
με σπάει
II.
again again and again
δεν μαθαίνεται η νύχτα
κάτω από τα
τρένα σαν κοιμάσαι
– δεν ξέρεις –
τον ορίζοντά μου
τσακίζεις
III.
θα γυρνάει η σελίδα
στο πρόσωπο
θα γυρνάει η ρυτίδα
στο αν και στο ίσως
θα γερνάω
στο σπίτι
παρέα με την κανέλα
και το χνουδωτό μαξιλάρι
μιας κάποιας εποχής
θα πεθάνουμε
μια νύχτα
που αίμα θα τρέξει
η μύτη
IV.
σε αφήνω πίσω
δευτέρα
με αφήνεις πίσω
μπλε
σημείο επαφής
το τελευταίο πέρασμα
ενός δευτερολέπτου
– αργοπορείς τη βιασύνη μου –
“Κατὰ Σαδδουκαίων” – Μιχάλης Κατσαρός
Η ποίηση του Μιχάλη Κατσαρού έχει πολλά να προσφέρει και στη σύγχρονη εποχή. Εκπρόσωπος της πρώτης μεταπολεμικής γενιάς της ελληνικής λογοτεχνίας, ο Μιχάλης Κατσαρός ασχολήθηκε επίσης και με τη ζωγραφική. Είχε γράψει πάνω από 10 ποιητικές συλλογές, εδώ επιλέγουμε ένα ποίημα από τη συλλογή Κατὰ Σαδδουκαίων.
Τὸ σχῆμα μου
Θὰ προσπαθήσω νὰ δώσω τὸ σχῆμα μου
ὅπως συντρίβεται σὲ δυὸ λιθάρια
θὰ σκεφτῶ ὑπόχρεος ἀπέναντί σου
θὰ στήσω τὴ φοβερὴ ὀμπρέλα μου
μὲ τὶς μπαλένες ἀπ᾿ τὸ πρόσωπό μου
μαύρη ὑγρὴ ἀκατανόητη
ἀπ᾿ τὸν καιρὸ ποὺ ἤτανε ἀσπίδα
ποὺ ἦταν ταπεινὸ κυκλάμινο
καὶ μιὰ ρομφαία.
Θέλω νὰ μιλήσω ἁπλὰ γιὰ τὴν ἀγάπη
τῶν ἀνθρώπων
καὶ παρεμβαίνουν οἱ θύελλες
παρεμβαίνει τὸ πλῆθος
τὸ στῆθος μου
τὸ τρομερὸ ἡφαίστειο ποὺ λειτουργεῖ
κάτ᾿ ἀπὸ πέτρες.
Τὰ φριχτὰ ἐρωτήματα παραμένουν ἐπίμονα
μαῦρα ὑγρὰ ἀκατανόητα
παραμένουν ἐπίσημα
σὰν σαρτεβάλια.
Όσο ἀπ᾿ τὶς μικρὲς καλύβες νὰ γελοῦν
όσοι οἱ χωρικοὶ νὰ μπαίνουν στὰ ἐργοστάσια
ὁ πύργος μας καίγεται
θ᾿ ἀφήσουν ἐποχὴ οἱ ἔνδοξες μέρες
ὅλα τ᾿ ἀπόκρυφα χειρόγραφα θὰ ἐπιστραφοῦν
ἀπὸ σοφοὺς καὶ μάντεις.
Μετὰ τὸ θέμα μας χάθηκε.
Δὲν έχομε τίποτα νὰ σᾶς ποῦμε
έτσι ποὺ όλα προδοθήκανε
έτσι ποὺ όλα λύσαν τοὺς ἁρμοὺς
ἀπὸ πίστη σὲ πίστη
ἀπὸ ὑπόγειο σὲ ὑπόγειο
ἀπὸ πρόσωπο σὲ πρόσωπο
δὲν έχομε τίποτα νὰ σᾶς ποῦμε.
Βαθιὰ στὶς ρίζες τοῦ δέντρου σας
μαζὶ μὲ τοὺς τυφλοπόντικες
μαζὶ μὲ τοὺς καταποντισμένους πίθηκους
σὲ σκοτεινοὺς ὑποχθόνιους κρότους
ἀσθμαίνοντας μετατοπίζομαι
-ἀνακατωμένοι οἱ βρόγχοι-
βαθιὰ στὰ ξερὰ λιβάδια σας πέφτει καινούργια
ἀθόρυβη βροχὴ
ὅπου συντρίβει
ὅπου ἀνθίζει τὰ χέρια μας ἀπ᾿ τὶς δικές σας
πληγές
ὅπου γεμίζουν τ᾿ ἄδειά μας σταμνιὰ
κερὶ καὶ μέλι.
Κάποτε θ᾿ ἀνεβοῦμε καθὼς προζύμι
ὁ σιδερένιος κλοιὸς θὰ ραγιστεῖ
τὰ ὄρη σας ὅπως πυκνὰ σύννεφα θὰ χωριστοῦν
οἱ κόσμοι θὰ τρίξουν
στὶς ἔντρομες αἴθουσες οἱ ρήτορες θὰ
σωπάσουν
καὶ θ᾿ ἀκουστεῖ ἡ φωνή μου:
«Οἱ νέοι πρίγκιπες μὲ σάλπιγγες καὶ νέες
στολὲς
οἱ νέοι συμβουλάτορες οἱ νέοι παπάδες
οἱ πρόεδροι καὶ τὰ συμβούλια καὶ οἱ ἐπιτροπὲς
ὅλοι οἱ μάγοι προφεσόροι…»
Περιμένετε αὐτὴ τὴ φωνή.
Ἔτσι θ᾿ ἀρχίζει.
“Τα περιττά στη χούφτα” – Πέπη Κόγια
Ποιήτρια και ζωγράφος, που την έλκουν τα ζωντανά, φωτεινά χρώματα και τα τοπία της ψυχής, όταν δεν καταπιάνεται με τον καμβά και τα πινέλα της, η Πέπη Κόγια καταθέτει τα συναισθήματα και τις σκέψεις της μέσα από λέξεις που γίνονται ποίηση. Από τη δεύτερη ποιητική συλλογή της (εκδ. Ευρασία) διαλέγουμε στίχους αντιπροσωπευτικούς για την ποίηση που μας εκφράζει.
Ηρωικές σχέσεις
Σχέσεις ζωής,
σχέσεις υπέρβασης,
σχέσεις των ισοτίμων υπεροχής.
Σχέσεις δύναμης
σχέσεις αδυναμίας,
σχέσεις γλύκας
σχέσεις πικρίας.
Σχέσεις ανθρώπων
κατασχέσεις στιγμών.
Σχέσεις αγάπης, σχέσεις λατρείας,
σχέσεις έρωτος, σχέσεις τυραννίας.
Σχέσεις υποτέλειας,
σχέσεις μιας κάποιας ατέλειας,
σχέσεις τελειότητας,
σχέσεις στου άφθαρτου
της οντότητας.
Σχέσεις
με ανασχέσεις,
λευκές σημαίες,
όπλα και επιθέσεις.
Σχέσεις στιγμών
κι αιωνιότητας,
σχέσεις εναγκαλισμών,
σχέσεις μιας διάφανης αβρότητας.
Σχέσεις αντιθέσεων
και των αναλόγων θέσεων.
Σχέσεις μηδαμινής υπόστασης,
σχέσεις αειφόρου έκρηξης
κι εκπάγλου έκπληξης.
Σχέσεις δειλινών
που ποτέ δεν βασιλεύουν.
Σχέσεις ηρώων
σε ταινίες μεγάλου μήκους
–φευ– το άδηλο μέλλον τους
με σπάθη και πάθη
πολεμούν να διαφεντεύουν.
Κεντρική φωτογραφία, Necip Duman
Κείμενο για το αφιέρωμα “Ποίηση”, Άννα Πατσέλλη
