Το Met Gala είναι μια τελετουργία υπερβολής, φαντασίας και δημιουργικής τόλμης. Οι σχεδιαστές έβαζαν την έμπνευσή τους στον πιο extreme βαθμό, οι celebrities μετατρέπονταν σε manifestos αισθητικής και μέσα από όλα αυτά, το Costume Institute του Μητροπολιτικού Μουσείου Τέχνης είχε την ευκαιρία να παρουσιάζει εκθέσεις που προέβαλαν την ιστορία της μόδας. Σήμερα όμως, κάτω από την επιφάνεια, η λάμψη αρχίζει να χάνεται.
Ενώ για δεκαετίες, το Met Gala αποτελούσε επιτομή της δημιουργικότητας και της εκκεντρικότητας, με την Anna Wintour να επιβλέπει τη λεπτή ισορροπία ανάμεσα στην τέχνη και το θέαμα, πλέον υπάρχουν και άλλες παράμετροι. Καθώς ο προϋπολογισμός του Costume Institute αυξάνεται και οι απαιτήσεις για φιλόδοξες εκθέσεις γίνονται όλο και μεγαλύτερες, η ανάγκη για ιδιωτική χρηματοδότηση έχει γίνει κρίσιμη. Το περιτύλιγμα του Gala παραμένει εντυπωσιακό αλλά η ισορροπία που διατηρούσε την ευρηματικότητα και την ουσία αλλάζει κέντρο βάρους. Η μετατόπιση δεν ξεκινά από τη μόδα, αλλά από το χρήμα. Και αυτό δεν είναι ποτέ καλό.
Money makes the Met go round
Η είδηση πως ο Jeff Bezos και η σύζυγός του πρόκειται να είναι οι χορηγοί του επόμενου Met Gala δεν προκάλεσε ανάμεικτα συναισθήματα. Προκάλεσε μόνο αρνητικά. Η ιδέα μιας πλαστικής, επιδειξιομανούς κυρίας στην ηγεσία του θεσμού μοιάζει με ένα αστείο τόσο κακόγουστο όσο και το ντύσιμό της. Λίγος καιρός έχει περάσει άλλωστε από την έντονη φημολογία πως ο Bezos σκόπευε να αγοράσει τη Vogue ως γαμήλιο δώρο στην καλή του. Αν και από τον Μάιο ως τώρα δεν έχει γίνει κάτι τέτοιο με το επιχείρημα πως το περιοδικό δεν διατίθεται προς πώληση, η χρηματοδότηση του Gala δείχνει πως ο επιχειρηματίας εξακολουθεί να έχει στο μυαλό του μια επένδυση στον χώρο της μόδας.
Το Gala στον γύψο
Το πιο ανησυχητικό όμως δεν αφορά μόνο την αισθητική κατεύθυνση της εκδήλωσης αλλά την ίδια τη λειτουργία των μουσείων ως θεματοφυλάκων της δημόσιας μνήμης. Τα μουσεία αποφασίζουν ποια ιστορία αξίζει να ειπωθεί. Όταν αυτές οι αποφάσεις ευθυγραμμίζονται, έστω και άτυπα, με τα ενδιαφέροντα ενός μικρού κύκλου δωρητών, η ιστορία γίνεται επιμελημένη. Κάποια κομμάτια φωτίζονται έντονα, κάποια μένουν στο ημίφως και κάποια χάνονται εντελώς. Αυτή είναι η πιο αθόρυβη και η πιο επικίνδυνη μορφή λογοκρισίας μέσα από το κάλυμμα της επιρροής.
Το Met Gala βρίσκεται σε μια κρίσιμη θέση. Η οικονομική συμβολή των μεγάλων δωρητών επιτρέπει στο Costume Institute να υλοποιεί εκθέσεις εξαιρετικά υψηλών προδιαγραφών με παγκόσμια απήχηση και ιστορικό βάθος. Αυτή η συμβολή όμως χαρακτηρίζει όλο και περισσότερο το ύφος, τη θεματολογία και τη δημόσια εικόνα του θεσμού. Η τομή ανάμεσα στην οικονομική ανάγκη και την καλλιτεχνική ελευθερία γίνεται ολοένα πιο λεπτή. Τόσο λεπτή που απειλεί να σπάσει.
Πόσο ανεξάρτητος όμως παραμένει ο θεσμός όταν βρίσκεται στην ανάγκη της ελεημοσύνης του κάθε μεγιστάνα; Είναι σε θέση να διατηρήσει τον χαρακτήρα του ή θα πρέπει να συμβιβαστεί με τις επιθυμίες βαθύπλουτων ερωτευμένων επιχειρηματιών και τα καπρίτσια της βαθύπτωχης αισθητικής των συζύγων τους; Το μέλλον του Gala απαιτεί ένα νέο μοντέλο χρηματοδότησης, πιο ανθεκτικό και πιο δημοκρατικό.
Η εξάρτηση από λίγους, όσο γενναιόδωροι κι αν είναι, δημιουργεί ανισορροπία που κανένα ίδρυμα δεν μπορεί να αντέξει μακροπρόθεσμα. Μοντέλα που συνδυάζουν μικροδωρεές, συνεργασίες και διαφανείς διαδικασίες θα μπορούσαν να προσφέρουν μια πιο υγιή βάση. Γιατί η μόδα όπως κάθε μορφή τέχνης μπορεί να χρειάζεται το χρήμα για να επιβιώσει, έχει όμως νόημα ύπαρξης μόνο μέσα από την ελευθερία της.
Φωτογραφίες, MET Museum
Κείμενο, Πηνελόπη Παπανικολάου
