Eικαστικός που αναγνωρίζεται ως μία από τις σημαντικότερες μορφές της διεθνούς σύγχρονης τέχνης, ο Urs Fischer, έρχεται στην Αθήνα για την πρώτη παρουσίαση της νέας δουλειάς του. Επεξεργασμένα με εξαιρετική ποικιλία υλικών και τεχνικών, τα νέα έργα ζωγραφικής του Fischer διερευνούν θέματα αντίληψης και αναπαράστασης, επανερμηνεύοντας οικείες εικόνες και αντικείμενα. Χρησιμοποιώντας διάφορες τεχνολογίες για να επεξεργαστεί τις πηγές του, οι οποίες περιλαμβάνουν και ιστορικά μοτίβα, ενώνει το πραγματικό με το φαντασιακό.
Urs Fischer & μεταμόρφωση του χώρου
Στην έκθεση με τίτλο Eugène Atget, ο εικαστικός μεταμορφώνει το οικείο εσωτερικό στο νεοκλασικό της οδού Αναπήρων Πολέμου με μια επιλογή αστικών τοπίων που αποτυπώνουν την εμπειρία της ταχύτητας μέσα σε ένα σύγχρονο περιβάλλον κορεσμένο από φιγούρες και πρόσωπα, γραφικά στοιχεία και κείμενο. Συνδυάζοντας μεταξοτυπία, ζωγραφική με το χέρι και στένσιλ, ο Urs Fischer υιοθετεί μια αισθητική κολάζ εμπνευσμένη από το έργο καλλιτεχνών, από τον Robert Rauschenberg ως την Cady Noland, στις δικές του προσεγγίσεις για το Λος Άντζελες, την πόλη που πλέον αποκαλεί σπίτι του.
Ο Urs Fischer δημιουργεί επιστρώσεις τοποθετώντας πρωτότυπες φωτογραφίες πάνω και κάτω από επεξεργασμένες εικόνες, και έτσι συγχωνεύει την αναπαράσταση με την αφαίρεση για να ανακαλέσει τη συνολική αισθητηριακή υπερφόρτωση της πόλης. Τα έργα μεγάλης κλίμακας που παρουσιάζονται στην έκθεση αξιοποιούν συχνά μια πανοραμική προοπτική· ορισμένα έχουν επίσης τοποθετηθεί έτσι ώστε να συνομιλούν με τη θέα στους γύρω δρόμους και το πάρκο, όπως αυτή διακρίνεται μέσα από τα μεγάλα παράθυρα της γκαλερί.
Ακιοποιώντας στοιχεία από την έντυπη και ψηφιακή διαφήμιση με πρωτότυπες λήψεις από smartphone αυτοκινητοδρόμους, αυτοκίνητα, κτίρια και ανθρώπους οι νέοι πίνακες του Urs Fischer συγκροτούν ένα νέο σύνολο εν μέρει αυτοσχέδιων οπτικών και θεματικών συνθέσεων που μοιάζει σαν να συνεχίζουν από εκεί όπου σταματά το θεμελιώδες έργο αστικής καταγραφής του Atget. Τι ήταν όμως ο Eugène Atget και γιατί ο Fischer αναφέρεται στο έργο του;
Από το “παλιό” Παρίσι στο “νέο” Λος Άντζελες
Ο επιδραστικός Γάλλος φωτογράφος Eugène Atget, επιχείρησε να καταγράψει με ντοκιμαντερίστικο τρόπο το αστικό τοπίο του “παλιού Παρισιού” που εξαφανιζόταν με γοργούς ρυθμούς στις αρχές του 20ού αιώνα. Εστιάζοντας στην αρχιτεκτονική που προηγείτο της Γαλλικής Επανάστασης, ο Atget χρησιμοποίησε την κάμερά του για να δημιουργήσει ένα πολυεπίπεδο ιστορικό αρχείο, αντί για μια σειρά απομονωμένων και στυλιζαρισμένων εικόνων.
Στο δοκίμιό του “Συνοπτική ιστορία της φωτογραφίας”, ο Walter Benjamin επισημαίνει τη διαχρονική αξία αυτού του εγχειρήματος, χαρακτηρίζοντας τον Atget ως πρωτοπόρο της αποσπασματικότητας, ο οποίος απελευθέρωσε το φωτογραφικό μέσο από το κλασικό πνεύμα της φωτογραφίας του 19ου αιώνα.
Gesso, latex, acrylic paint, alcohol ink, and modeling paste on canvas 88 x 110 inches (223.5 x 279.4 cm) © Urs Fischer Courtesy of the artist and Gagosian.
Αν σκεφτούμε ότι η Αθήνα είναι μια “παλίμψηστη πόλη” οι ψηφίδες της (αρχαιότητα, νεοκλασικισμός, μεταπολεμική δόμηση, τουρισμός) και φυσικά η σύγχρονη ζωή συνυπάρχουν στο ίδιο οπτικό πεδίο. Με αυτόν τον τρόπο ο διάλογος Eugène Atget-Urs Fischer αποκτά μια τρίτη διάσταση: Παρίσι, Λος Άντζελες και Αθήνα γίνονται τρεις διαφορετικοί πόλοι να σκεφτούμε τη μνήμη της πόλης. Στρέφοντας το βλέμμα του στο ατελείωτο «φιλμ στριπ» του Λος Άντζελες σε «μέρη που δεν είναι φτιαγμένα για να τα κοιτάς», ο Fischer προσεγγίζει με παρόμοια ευαισθησία ένα υπέροχα χαοτικό παλίμψηστο εικόνων, σημείων και υφών.
Αν ο Atget κατέγραφε το Παρίσι του 1900, πώς θα έμοιαζε η καταγραφή του Λος Άντζελες του 2026; Η απάντηση του Urs Fischer είναι ότι σήμερα δεν μπορούμε πια να έχουμε την καθαρή, σιωπηλή εικόνα του Atget. Βλέπουμε την πόλη μέσα από στρώματα πληροφορίας, μνήμης, διαφήμισης και ψηφιακής μεσολάβησης.
Όπως έχει παρατηρήσει ο γκαλερίστας Jeffrey Deitch: “Εικαστικοί, συγγραφείς και κινηματογραφιστές που δεν κατάγονται από το Λος Άντζελες δημιουργούν συχνά την πιο οξυδερκή απεικόνιση της πόλης. Καθώς ο Urs Fischer κοιτάζει έξω από το παράθυρο ενός κινούμενου αυτοκινήτου, αποτυπώνει και μετατρέπει σε ζωγραφική αυτό που ίσως αποτελεί σήμερα την πιο εύγλωττη καταγραφή του σύγχρονου Λος Άντζελες”.
Η έκθεση Eugène Atget στην Gagosian διαρκεί από τις 9 Ιουνίου έως τις 12 Σεπτεμβρίου 2026.
Φωτογραφίες, Gagosian
Κείμενο, Μίνα Καραγιάννη Μουσειολόγος – Επιμελήτρια / @museum.ephemera
