Ο Αλέξανδρος Ψυχούλης μάς προσφέρει μια νέα ανάγνωση της σαραντάχρονης πορείας του στη σύγχρονη ελληνική και διεθνή εικαστική πραγματικότητα με τη νέα του έκθεση “Κινδύνεψα μόνο από ανεξέλεγκτες σκέψεις” στη Δημοτική Πινακοθήκη Χανίων την οποία επιμελείται ο ιστορικός τέχνης Χριστόφορος Μαρίνος.
Ο χώρος και τα έργα
Περισσότερα από 150 ζωγραφικά έργα, εγκαταστάσεις, animation, comics, γλυπτά, σημειώσεις και προσχέδια γεμίζουν τα τρία εκθεσιακά επίπεδα της Δημοτικής Πινακοθήκης χωρίς να ακολουθούν τη γραμμική αφήγηση μιας κλασικής αναδρομικής έκθεσης. Φωτίζουν την ανανεωτική ματιά που εισήγαγε ο Αλέξανδρος Ψυχούλης στη σύγχρονη ελληνική τέχνη, επηρεασμένη από τα μίντια, την ιδιωτική τηλεόραση, τις νέες τεχνολογίες, τους ηλεκτρονικούς υπολογιστές, την ποπ κουλτούρα, τη μουσική, τα κόμικς, τη γραφιστική, τη μόδα, το ντιζάιν και την αρχιτεκτονική.
Αναμειγνύονται, συνδιαλέγονται, αναμετρώνται, αναδεικνύοντας τα “κλειδιά” της δουλειάς του εικαστικού: τη γλώσσα που διατρέχει και καθορίζει το σύνολο του έργου του, το χειροποίητο που συνυπάρχει με την τεχνολογική διαμεσολάβηση και τη συμπλοκή του αστικού με το ψηφιακό τοπίο μέσα σε μια διαρκή συνθήκη μεταμόρφωσης.
“Κινδύνεψα μόνο από ανεξέλεγκτες σκέψεις” είναι η διαπίστωση που κάνει ο Αλέξανδρος Ψυχούλης, καθώς διηγείται με ειλικρίνεια, χιούμορ και με διάθεση αναστοχασμού την προσωπική του διαδρομή και τους πολλούς πειραματισμούς του στον χώρο των εικαστικών, της μουσικής και του θεάτρου στο εκτενές – αντί βιογραφικού – κείμενό του, το οποίο περιλαμβάνεται στον πλήρως εικονογραφημένο δίγλωσσο (ελληνικά-αγγλικά) κατάλογο της έκθεσης.
Οι ώριμοι καρποί
«Η αναδρομική έκθεση ενός καλλιτεχνικού έργου εκλαμβάνεται συνήθως ως μορφή σύνοψης, ως διαδικασία που οδηγεί στην αρχειοθέτηση και στην ιστορική αποτίμηση. Η αναδρομική που πραγματοποιεί ο Αλέξανδρος Ψυχούλης μπορεί να ιδωθεί και διαφορετικά: ως ο ώριμος καρπός μιας χειρονομίας φυτέματος άλλωστε είναι γνωστό ότι ο Ψυχούλης σέβεται απεριόριστα την Φύση που μας περιβάλλει. Είναι η στιγμή της συγκομιδής, η συγκέντρωση των καρπών μιας μακράς καλλιτεχνικής διαδρομής- και ταυτόχρονα η υπόσχεση νέων σπόρων», επισημαίνει ο Χριστόφορος Μαρίνος στην πρωτότυπη κριτική ανάλυση του έργου του εικαστικού, η οποία ακολουθεί τη ροή της αλφαβήτου.
Ο Αλέξανδρος Ψυχούλης & ο κίνδυνος του νου
Αυτή η ίδια επιλογή του τίτλου “Κινδύνεψα μόνο από ανεξέλεγκτες σκέψεις” έχει μια έντονα εσωτερική, σχεδόν υπαρξιακή φόρτιση. Δίνει την αίσθηση ότι ο πραγματικός κίνδυνος δεν ήταν κάτι εξωτερικό, αλλά ο ίδιος ο νους, οι σκέψεις που ξέφυγαν από τον έλεγχο του. Η λέξη “μόνο” έχει δικό της βάρος γιατί φαίνεται να υποβαθμίζει όλους τους άλλους πιθανούς κινδύνους και αφήνει να εννοηθεί ότι οι σκέψεις μπορούν να γίνουν πιο απειλητικές από την πραγματικότητα. Έχει και μια ποιητική αντίφαση: οι σκέψεις είναι άυλες, όμως παρουσιάζονται σαν κάτι ικανό να βλάψει πραγματικά.
Ο Αλέξανδρος Ψυχούλης γεννήθηκε στον Βόλο το 1966 και σπούδασε ζωγραφική στην Ανώτατη Σχολή Καλών Τεχνών της Αθήνας. Τα πρώτα του έργα είναι αλληλεπιδραστικές εγκαταστάσεις, οι οποίες ενεργοποιούνται από τον θεατή και διερευνούν το υποσυνείδητό του, αποκωδικοποιώντας σε εικόνες ή ήχους τους φόβους, τις επιθυμίες ή τις αναμνήσεις του. Η διερεύνηση του τοπίου της ψηφιακής πραγματικότητας αποτελεί και σήμερα κεντρικό άξονα της δουλειάς του, η οποία αποτελείται από εγκαταστάσεις στον χώρο, animation και ζωγραφική. Το 1997 τιμήθηκε με το βραβείο Benesse για το έργο του Black Box, με το οποίο συμμετείχε στην 47η Biennale της Βενετίας, και έχει πραγματοποιήσει πλήθος εκθέσεων στην Ελλάδα και το εξωτερικό. Είναι καθηγητής «Τέχνης και Τεχνολογίας» στο Τμήμα Αρχιτεκτόνων του Πανεπιστημίου Θεσσαλίας.
Η Δημοτική Πινακοθήκη Χανίων βρίσκεται στην καρδιά της πόλης. Το πρώην Μέγαρο Κούνδουρου, ένα κτήριο του 1910 που λειτουργούσε ως εμποροβιομηχανικός χώρος, μετά από ανακατασκευή, είναι ενταγμένο αρμονικά στον αστικό ιστό και φιλοξενεί μεγάλη συλλογή έργων τέχνης καθώς και περιοδικές εκθέσεις. Τα Χανιά είναι μια πόλη με διαρκές ενδιαφέρον για τον Πολιτισμό.
Ας πάμε λοιπόν στα πανέμορφα Χανιά από τις 16 Μαΐου έως 4 Οκτωβρίου 2026.
Φωτογραφίες, Δημοτική Πινακοθήκη Χανίων
Κείμενο, Μίνα Καραγιάννη Μουσειολόγος – Επιμελήτρια / @museum.ephemera
