Στις μέρες μας, η φράση “ο κόσμος φλέγεται” δεν αποτελεί μια ποιητική μεταφορά ή μια υπερβολή των δελτίων ειδήσεων. Είναι μια απτή πραγματικότητα που βιώνουμε μέσα από τον πόλεμο που μαίνεται στη Μέση Ανατολή, την κλιματική κρίση, τις γεωπολιτικές αναταράξεις, την οικονομική αβεβαιότητα και, κυρίως, την κρίση αξιών που μαστίζει τον κοινωνικό ιστό.
Δεν είναι μόνο οι ειδήσεις για τους πολέμους που ξεσπούν δίπλα μας και η φύση που εκδικείται. Είναι μια παράξενη ηλεκτρισμένη ατμόσφαιρα στους δρόμους. Μια βία στις λέξεις μας. Ένας φόβος που φωλιάζει στα βλέμματα των ανθρώπων. Μοιάζει λες και όλα γύρω μας να είναι φτιαγμένα από εύφλεκτο υλικό, έτοιμα να αρπάξουν φωτιά με την παραμικρή σπίθα.
Μέσα σε αυτή την πυρκαγιά, όταν ο κόσμος φλέγεται, η παρότρυνση “γίνε το φως” ίσως ακούγεται σαν μια ρομαντική, σχεδόν παιδική ευχή. Κι όμως, αν το καλοσκεφτείς, είναι η μόνη λογική αντίσταση που μας έχει απομείνει. Είναι μια επαναστατική πράξη επιβίωσης.
Γιατί αισθανόμαστε ανήμποροι
Ζούμε στην εποχή της “πολυκρίσης”. Η συνεχής έκθεση σε αρνητικές πληροφορίες μέσω των κοινωνικών δικτύων δημιουργεί αυτό που οι ψυχολόγοι ονομάζουν “συμπαθητική υπερδιέγερση”. Το νευρικό μας σύστημα βρίσκεται σε μια διαρκή κατάσταση “μάχης ή φυγής”.
Όταν αισθανόμαστε ότι τα προβλήματα του κόσμου είναι βιβλικά και αξεπέραστα, σε περιόδους όπου νιώθουμε ότι ο κόσμος φλέγεται, η φυσική μας αντίδραση είναι η απόσυρση. Κλεινόμαστε στον εαυτό μας, υψώνουμε τείχη κυνισμού και πείθουμε τον εαυτό μας ότι η δική μας μικρή συμβολή δεν έχει σημασία. Αυτή η απάθεια είναι το πραγματικό σκοτάδι. Είναι η απουσία ελπίδας που μετατρέπει τις κοινωνίες σε άθροισμα μονάδων αντί για κοινότητες.
Η αντιμετώπιση του πανικού
Είναι απόλυτα φυσικό, σχεδόν αναπόφευκτο, να νιώθεις έναν κόμπο στο στομάχι και μια βαθιά ανησυχία όταν ανοίγεις την οθόνη σου και βλέπεις ότι ο κόσμος φλέγεται και μοιάζει να βρίσκεται εκτός ελέγχου. Αυτός ο πανικός που μας πιάνει δεν είναι δείγμα αδυναμίας, αλλά μια απόδειξη ότι η ψυχή μας παραμένει ζωντανή και ευαίσθητη. Συχνά αισθανόμαστε πως πνιγόμαστε από την αίσθηση ότι είμαστε πολύ μικροί για να αλλάξουμε το οτιδήποτε.
Όμως, ο πανικός είναι σαν τη φωτιά: αν τον αφήσεις, καταναλώνει όλη σου την ενέργεια και σε αφήνει άδειο. Το μυστικό δεν είναι να καταπιέσεις αυτό που νιώθεις, αλλά να το αναγνωρίσεις, να του δώσεις χώρο και μετά, με μια βαθιά ανάσα, να του επιτρέψεις να καταλαγιάσει. Μόνο όταν σταματήσουμε να τρέχουμε πανικόβλητοι, μπορούμε να δούμε καθαρά πού υπάρχει ανάγκη για βοήθεια και πώς μπορούμε, με τη δική μας ηρεμία, να γίνουμε το καταφύγιο για κάποιον άλλον που, ίσως, τρέμει ακόμα πιο πολύ από εμάς.
Τι σημαίνει το να “γίνεσαι φως”
Το να “γίνεσαι φως” δεν σημαίνει ότι φοράς παρωπίδες, ούτε ότι προσποιείσαι πως όλα είναι τέλεια, όταν ο κόσμος φλέγεται και γύρω σου καταρρέει το σύμπαν. Δεν είναι αυτή η ψεύτικη, πιεστική αισιοδοξία που μας αναγκάζει να χαμογελάμε πάνω από τα ερείπια. Στην πραγματικότητα, είναι κάτι πολύ πιο γήινο και ειλικρινές. Είναι η απόφαση να κοιτάς τα πράγματα κατάματα, με καθαρό μυαλό, χωρίς να αφήνεις τον φόβο να θολώνει την κρίση σου. Είναι το να επιλέγεις να παραμείνεις ζεστός άνθρωπος, να δίνεις μια κουβέντα παρηγοριάς ή ένα χέρι βοηθείας εκεί που οι άλλοι γίνονται σκληροί και απόμακροι.
Τελικά, το να είσαι το φως σημαίνει να δείχνεις τον δρόμο με τη στάση σου. Όταν οι άλλοι βλέπουν εσένα να παραμένεις ψύχραιμος, δίκαιος και δοτικός, παίρνουν κουράγιο να κάνουν το ίδιο. Γίνεσαι, χωρίς καν να το προσπαθείς, η απόδειξη πως το καλό είναι ακόμα εδώ.
Η δύναμη της μικρής κλίμακας
Συχνά παγιδευόμαστε στην ιδέα ότι για να αλλάξουμε τον κόσμο πρέπει να κάνουμε κάτι μεγαλειώδες. Όμως, η φυσική μάς διδάσκει ότι ακόμα και το μικρότερο φωτόνιο μεταφέρει ενέργεια. “Δεν μπορούμε όλοι να κάνουμε μεγάλα πράγματα. Αλλά μπορούμε να κάνουμε μικρά πράγματα με μεγάλη αγάπη” είπε κάποτε η Μητέρα Τερέζα.
Η επανάσταση ξεκινά από το πώς μιλάμε στον ταμία του σούπερ μάρκετ, πώς ακούμε έναν φίλο που υποφέρει, πώς διαχειριζόμαστε τις κρίσεις και πως συμπεριφερόμαστε στον κόσμο που έχουμε δημιουργήσει γύρω μας. Όλα αυτά τα μικρά πραγματάκια, δημιουργούν μια αλυσιδωτή αντίδραση. Η καλοσύνη είναι μεταδοτική με τον ίδιο τρόπο που είναι και ο πανικός όταν ο κόσμος φλέγεται.
Οικοδομώντας ανθεκτικότητα
Για να μπορείς να παραμένεις το “φως” όταν γύρω σου όλα μοιάζουν δύσκολα κι ο κόσμος φλέγεται, χρειάζεσαι απαραίτητα αποθέματα ενέργειας. Αν προσφέρεις συνέχεια στους άλλους χωρίς να φροντίζεις τον εαυτό σου, αργά ή γρήγορα θα οδηγηθείς στην εξουθένωση. Η εσωτερική σου δύναμη χρειάζεται τα δικά της “καύσιμα” για να μην σβήσει.
Αυτό ξεκινά από μια προσεκτική τακτική του να φιλτράρεις τις πληροφορίες που δέχεσαι και να μην αφήνεις την τοξική οργή π.χ. των ειδήσεων να σε καταναλώνει. Παράλληλα, η επαφή με τη φύση λειτουργεί ως βάλσαμο γιατί μας θυμίζει πως όλα στη ζωή είναι κύκλοι και πως, όσο βαρύς κι αν είναι ο χειμώνας, η άνοιξη πάντα βρίσκει τον δρόμο της.
Τέλος, μην ξεχνάς τη σημασία της κοινότητας και του “μαζί”. Το φως γίνεται πολύ πιο λαμπερό όταν πολλές μικρές εστίες ενώνονται. Αναζητώντας ανθρώπους που έχουν τις ίδιες αξίες και το ίδιο όραμα με σένα, συνειδητοποιείς ότι δεν είσαι μόνη. Όλοι μαζί καταφέρνουμε την αντοχή απέναντι στο σκοτάδι, η οποία γίνεται μια κοινή, ακλόνητη δύναμη.
Το μέλλον ως επιλογή όταν ο κόσμος φλέγεται
Το μέλλον δεν είναι κάτι που μας συμβαίνει παθητικά. Είναι κάτι που δημιουργούμε με κάθε μας απόφαση. Αν αποδεχτούμε ότι ο κόσμος είναι καταδικασμένος, τότε τον καταδικάζουμε πρώτα εμείς οι ίδιοι. Αντίθετα, αν πιστέψουμε πως ακόμα και η πιο μικρή μας σκέψη έχει αξία, τότε αρχίζουμε να αλλάζουμε την ιστορία. Το μέλλον δεν είναι ένα μακρινό τρένο που έρχεται κατά πάνω μας κι εμείς απλώς περιμένουμε τη σύγκρουση.
Κάθε φορά που επιλέγεις την υπομονή αντί για τον θυμό, κάθε φορά που προτιμάς να βοηθήσεις αντί να κρίνεις, βάζεις ένα πετραδάκι σε έναν κόσμο που ακόμα χτίζεται. Μπορεί να νιώθουμε πως οι αποφάσεις μας είναι σταγόνες στον ωκεανό, αλλά ο ωκεανός αποτελείται από αυτές ακριβώς τις σταγόνες. Το να διαλέγεις την ελπίδα όταν όλα γύρω σου λένε να τα παρατήσεις, είναι η πιο γενναία επιλογή που μπορείς να κάνεις. Είναι σαν να λες: “Ο κόσμος φλέγεται, αλλά εγώ επιλέγω να χτίσω κάτι που η φωτιά δεν μπορεί να αγγίξει”. Και αυτή η επιλογή είναι που δίνει στους άλλους το δικαίωμα να ονειρεύονται ξανά.
Η δική σου σπίθα
Τώρα που ο κόσμος φλέγεται, γίνε εσύ ο άνθρωπος που θα ήθελες να συναντήσεις σε μια δύσκολη στιγμή. Γίνε η φωνή της λογικής όταν οι άλλοι τρέχουν πανικόβλητοι. Γίνε η πράξη της γενναιοδωρίας όταν ο κόσμος φλέγεται και σφίγγει τις γροθιές του. Το φως δεν χρειάζεται να είναι εκτυφλωτικό για να είναι αποτελεσματικό. Μερικές φορές, ένα κερί στο απόλυτο σκοτάδι είναι αρκετό για να δείξει τον δρόμο.
Μη φοβηθείς, λοιπόν, το μέγεθος του σκότους. Ένα μόνο σπίρτο αρκεί για να ακυρώσει το πιο βαθύ μαύρο, κι εσύ κουβαλάς μέσα σου μια ολόκληρη φλόγα που περιμένει να μοιραστεί. Δεν χρειάζεται να σώσεις τον πλανήτη. Αρκεί να φωτίσεις το επόμενο βήμα του ανθρώπου που περπατά δίπλα σου, να γίνεις το καταφύγιο στην καταιγίδα κάποιου άλλου.
Γιατί στο τέλος της ημέρας, η ιστορία αυτού του κόσμου δεν γράφεται από τις μεγάλες καταστροφές, αλλά από τις αθόρυβες στιγμές ανθρωπιάς που αρνήθηκαν να σβήσουν. Όταν όλα γύρω σου καταρρέουν, εσύ στάσου όρθιος. Κράτα το φως σου ψηλά, όχι για να σε δουν, αλλά για να μπορούν οι άλλοι να βλέπουν μέσα στη νύχτα. Αυτή είναι η κληρονομιά σου και αυτή είναι η νίκη σου: όταν ο κόσμος φλέγεται, μη γίνεις η στάχτη.
Κεντρική φωτογραφία, Matheus Bertelli
Το άρθρο Τώρα που ο κόσμος φλέγεται, εσύ “γίνε το φως” είναι της Επικοινωνιολόγου και Certified Life & Business Coach Αφροδίτης Χόντου.
