Μερικές φορές ενώ θεωρείς ότι έτοιμη για σχέση, η πραγματικότητα είναι διαφορετική απ’ αυτή που έχεις πλάσει μέσα στο κεφάλι σου. Οι περισσότεροι από εμάς μπαίνουμε στο “κυνήγι” του συντρόφου με μια λίστα απαιτήσεων που θυμίζει τεχνικές προδιαγραφές συσκευής. Να είναι επικοινωνιακός, να έχει χιούμορ, να μας καταλαβαίνει, να είναι πιστός. Στη βάση αυτής της λίστας κρύβεται μια σιωπηλή, σχεδόν εγωκεντρική παραδοχή. Ότι η δική μας ευτυχία είναι ένα κενό που κάποιος άλλος οφείλει να γεμίσει. Όμως, η ψυχολογία της σύνδεσης ανατρέπει αυτό το σενάριο.
Αν η σχέση ήταν ένας χορός, δεν αρκεί να βρεις τον καλύτερο παρτενέρ του κόσμου, αν εσύ δεν ξέρεις ούτε τα βασικά βήματα. Το να είσαι έτοιμη για σχέση δεν αφορά το πόσο ελκυστική είσαι στην αγορά των γνωριμιών, αλλά το αν η εσωτερική σου αρχιτεκτονική μπορεί να στεγάσει έναν άλλον άνθρωπο χωρίς να καταρρεύσει. Πριν βγεις, λοιπόν, στον κόσμο αναζητώντας τη “μαγική σύνδεση”, πρέπει πρώτα να απαντήσεις στην πιο άβολη ερώτηση. Αν ήσουν ο σύντροφός σου, θα ένιωθες μαζί σου την ασφάλεια και την ελευθερία που ονειρεύεσαι;
Η χαρτογράφηση του εσωτερικού κόσμου
Η βάση κάθε υγιούς σχέσης κρύβεται στον τρόπο που μάθαμε να συνδεόμαστε με τους άλλους από την παιδική μας ηλικία, κάτι που οι ειδικοί ονομάζουν “τύπο δεσμού”. Αυτό που ζήσαμε μικροί με τους γονείς ή τους κηδεμόνες μας λειτουργεί συχνά ως προσχέδιο για το πώς συμπεριφερόμαστε σήμερα στους συντρόφους μας.
Αν διαθέτεις έναν ασφαλή τύπο δεσμού, έχεις το σημαντικότερο πλεονέκτημα για να έτοιμη για σχέση αλλά και για μια μακροχρόνια πορεία, καθώς μπορείς να εμπιστεύεσαι τους ανθρώπους χωρίς να γίνεσαι πιεστική, ενώ ταυτόχρονα επιδιώκεις την εγγύτητα χωρίς να φοβάσαι ότι θα χάσεις την προσωπική σου ελευθερία. Στην αντίπερα όχθη, πολλοί άνθρωποι εγκλωβίζονται σε έναν φαύλο κύκλο ανάμεσα στον φόβο της εγκατάλειψης και τον φόβο της οικειότητας. Αυτό έχει ως αποτέλεσμα είτε να κυνηγούν επίμονα ανθρώπους που είναι συναισθηματικά απόμακροι, κάτι που χαρακτηρίζει τον αγχώδη δεσμό, είτε να αποσύρονται απότομα μόλις μια σχέση αρχίσει να βαθαίνει, που είναι το κύριο γνώρισμα του αποφευκτικού δεσμού.
Το να είσαι έτοιμη για σχέση προϋποθέτει ότι έχεις αναγνωρίσει αυτές τις εσωτερικές του τάσεις και έχεις δουλέψει συνειδητά με αυτές. Η αυτογνωσία είναι το κλειδί που σου επιτρέπει να σταματήσεις να λειτουργείς με τον “αυτόματο πιλότο” των παλιών σου φόβων και να αρχίσεις να αντιδράς στις καταστάσεις με ψυχραιμία και συνείδηση.
Η ψευδαίσθηση της “ολοκλήρωσης”
Ένας από τους μεγαλύτερους μύθους της ποπ κουλτούρας είναι ότι ο σύντροφός μας πρέπει να μας “συμπληρώνει”. Στην πραγματικότητα, αυτή η προσέγγιση είναι η συνταγή για μια σχέση συνεξάρτησης. Μια γυναίκα που πραγματικά είναι έτοιμη για σχέση είναι ήδη ολόκληρη. Δεν αναζητά κάποιον για να καλύψει τα κενά της αυτοεκτίμησής της ή έναν “σωτήρα” για να λύσει τα οικονομικά ή ψυχολογικά της προβλήματα. Η υγιής σχέση μοιάζει περισσότερο με τη συνάντηση δύο αυτόνομων κύκλων που επικαλύπτονται, δημιουργώντας έναν κοινό χώρο, παρά με δύο μισά που ενώνονται για να λειτουργήσουν.
Το τραύμα και η θεραπεία
Όλοι κουβαλάμε συναισθηματικές αποσκευές. Ωστόσο, υπάρχει διαφορά ανάμεσα στο να έχεις αποσκευές και στο να αφήνεις το περιεχόμενό τους να λερώνει το σπίτι που χτίζεις με τον άλλον. Η συναισθηματική ωριμότητα απαιτεί να έχουμε επεξεργαστεί τα τραύματα του παρελθόντος, είτε αυτά προέρχονται από την οικογένεια είτε από προηγούμενες τοξικές σχέσεις. Αν μπαίνεις σε μια νέα γνωριμία περιμένοντας από τον σύντροφό σου να πληρώσει τα “σπασμένα” του πρώην σου, τότε δεν είσαι έτοιμη για σχέση. Η θεραπεία δεν είναι μια πολυτέλεια. Είναι συχνά η απαραίτητη προετοιμασία για να μπορέσεις να δεις τον άλλον γι’ αυτό που πραγματικά είναι, και όχι ως μια προβολή των φόβων σου.
Οι πυλώνες της “σχεσιακής” νοημοσύνης
Εκτός από την ψυχολογική ετοιμότητα, η ικανότητα για μια υγιή σχέση κρίνεται από τρεις πρακτικές δεξιότητες που αποτελούν τους πυλώνες της “σχεσιακής νοημοσύνης”. Αρχικά, είναι η ικανότητα για μια ειλικρινή και ευάλωτη επικοινωνία. Αυτό σημαίνει ότι το άτομο μπορεί να εκφράσει τις ανασφάλειες και τις ανάγκες του χωρίς να καταφεύγει σε ειρωνείες, φωνές ή στην τιμωρητική σιωπή, η οποία συχνά οδηγεί τη σχέση σε αδιέξοδο.
Ύστερα, καθοριστικό ρόλο παίζει η ενσυναίσθηση στην πράξη, δηλαδή η προσπάθεια να κατανοήσουμε την οπτική του συντρόφου μας ακόμη και κατά τη διάρκεια μιας έντονης διαφωνίας. Αυτή η κατανόηση λειτουργεί σαν βαλβίδα αποσυμπίεσης που προστατεύει το ζευγάρι από τις καθημερινές εντάσεις.
Τέλος, η συνέπεια και η αξιοπιστία είναι τα στοιχεία που προσφέρουν ουσιαστική διάρκεια. Ενώ ο ρομαντισμός δίνει την αρχική ώθηση, η σχέση θωρακίζεται όταν οι δύο σύντροφοι τηρούν τις υποσχέσεις τους και αποτελούν ο ένας για τον άλλον ένα σταθερό και ασφαλές λιμάνι, μετατρέποντας την εμπιστοσύνη από λέξη, σε καθημερινή βιωματική πραγματικότητα.
Το σωστό timing για να είσαι έτοιμη για σχέση
Μερικές φορές, το εμπόδιο δεν είναι ο χαρακτήρας κανενός, αλλά το timing. Η θεωρία της “Σχεσιακής Ετοιμότητας” υποστηρίζει ότι αν ένα άτομο βρίσκεται σε μια φάση ριζικής αναδιοργάνωσης της ζωής του π.χ. μετακόμιση σε άλλη χώρα, πένθος, σοβαρή κρίση καριέρας, η ενέργεια που απαιτείται για μια σχέση απλώς δεν υπάρχει. Επίσης, η ηλικία και το στάδιο ανάπτυξης παίζουν ρόλο. Ένας άνθρωπος στα 20 του που προσπαθεί ακόμα να ανακαλύψει τις αξίες και τα όριά του, ίσως να μην είναι σε θέση να προσφέρει τη σταθερότητα που απαιτεί μια δέσμευση ζωής. Αυτό δεν είναι απαραίτητα κακό. Είναι μια αναγκαία φάση πειραματισμού.
Από τον έρωτα στην αγάπη
Πολλοί άνθρωποι είναι «εθισμένοι» στο πρώτο στάδιο του έρωτα, στην ντοπαμίνη, στο κυνήγι, στο μυστήριο. Όταν όμως η σκόνη καταλαγιάζει και εμφανίζεται η καθημερινότητα, αποχωρούν. Το να είσαι έτοιμη για σχέση σημαίνει ότι έχεις τη συναισθηματική ικανότητα να περάσεις από την παθιασμένη αγάπη στη συντροφική αγάπη. Η συντροφική αγάπη δεν είναι βαρετή. Είναι βαθιά, σταθερή και βασίζεται σε μια ισχυρή φιλία. Αν δεν μπορείς να φανταστείς τον σύντροφό σου ως τον καλύτερό σου φίλο, τότε η σχέση σας στηρίζεται σε μη σταθερή βάση.
Η επένδυση στην ευτυχία
Το να γίνει κάποια “έτοιμη για σχέση” δεν είναι ένα τυχαίο γεγονός ή ένα δώρο της τύχης, αλλά το αποτέλεσμα μιας βαθιάς και συνειδητής επένδυσης στον ίδιο της τον εαυτό. Η διαδικασία αυτή απαιτεί να μάθεις να στέκεσαι στα πόδια σου με αυτονομία, να απολαμβάνεις τη μοναξιά σου χωρίς να τη φοβάσαι και να αναλαμβάνεις την πλήρη ευθύνη της δικής σου ευτυχίας, αντί να την εναποθέτεις στα χέρια κάποιου άλλου. Όταν καλλιεργείς την ικανότητα να θέτεις υγιή όρια και να προσφέρεις στον εαυτό σου την ασφάλεια που αναζητάς από τους άλλους, τότε η εύρεση ενός συντρόφου παύει να είναι μια αγωνιώδης αναζήτηση για “συμπλήρωση” και μετατρέπεται σε μια συνειδητή επιλογή μοιράσματος.
Η αγάπη, σε αντίθεση με όσα μας δίδαξαν τα παραμύθια, δεν είναι κάτι που απλώς σου συμβαίνει, αλλά κάτι για το οποίο προετοιμάζεσαι. Δεν είναι ένας προορισμός όπου φτάνεις τυχαία, αλλά μια δεξιότητα που εξασκείς καθημερινά. Αν θέλεις να βρεις τον έρωτα της ζωής σου, γίνε πρώτα εσύ ο άνθρωπος που θα άντεχε, θα στήριζε και θα σεβόταν έναν τέτοιο έρωτα. Αντί να αναρωτιέσαι αν ο άνθρωπος που γνώρισες χθες είναι «ο ένας και μοναδικός», αναρωτήσου: Είμαι εγώ ένας άνθρωπος με τον οποίο θα ήθελα να μοιραστώ τη ζωή μου; Προσφέρω την ασφάλεια που απαιτώ από τους άλλους; Έχω το θάρρος να είμαι ειλικρινής, ακόμα και όταν πονάει;
Στο τέλος της ημέρας, η ποιότητα της σχέσης που θα χτίσεις με έναν άλλον άνθρωπο θα είναι πάντα ο καθρέφτης της ειρήνης που έχεις καταφέρει να βρεις μέσα σου.
Κεντρική φωτογραφία, Yelena Οdintsova
Το άρθρο “Ψυχολογία της σύνδεσης: Ανακάλυψε αν είσαι έτοιμη για σχέση” είναι της Επικοινωνιολόγου και Certified Life & Business Coach Αφροδίτης Χόντου – www.afroditihondou.com
