Συνυφαίνοντας ιστορίες που μας μιλούν για το παρελθόν και το παρόν μας, ο Michael Rakowitz παρουσιάζει τα έργα του σε μια δημιουργική συνομιλία αρχαίων και σύγχρονων γλυπτών. Ελληνικές αρχαιότητες και αντικείμενα αρχαίων πολιτισμών από τις περιοχές της νοτιοανατολικής Μεσογείου και της Μέσης Ανατολής συνομιλούν με το πολυδιάστατο έργο του διεθνώς αναγνωρισμένου σύγχρονου εικαστικού Michael Rakowitz, το οποίο βρίσκεται στο επίκεντρο.
Μια εντυπωσιακή τριλογία
Πρόκειται για μια πολύ δυναμική τριλογία, η πρώτη έκθεση της οποίας φιλοξενείται στο Μουσείο της Ακρόπολης, ενώ αμέσως μετά θα συνεχιστεί στον εξωτερικό περιβάλλοντα χώρο του Μουσείου Ακρόπολης, στη δυτική του πλευρά προς την οδό Μητσαίων, για να καταλήξει, το 2026, στο Παλαιό Μουσείο της Ακρόπολης. Η τριλογία αυτή είναι αποτέλεσμα της ευφάνταστης συνεργασίας μεταξύ του Υπουργείου Πολιτισμού, του Μουσείου Ακρόπολης και της Εφορείας Αρχαιοτήτων Αθηνών με τον οργανισμό ΝΕΟΝ.
Τα αρχαία εκθέματα με παρεμβάσεις νεότερων έργων αναδεικνύουν την πολυπλοκότητα και τη συνέχεια της πολιτιστικής κληρονομιάς. Πρόκειται για έναν διάλογο με έργα εννοιολογικά, συγκινητικά, φανερά πολιτικά, σίγουρα επίκαιρα. Στο σύνολό της, η τριλογία ενώνει τους κλασικούς και σύγχρονους πολιτισμούς αυτής της γωνιάς του πλανήτη στο Μουσείο Ακρόπολης, στον Βράχο της Ακρόπολης και τον Παρθενώνα, το σύμβολο του Δυτικού Πολιτισμού και ταυτόχρονα της γόνιμης επαφής με τους ζολιτισμούς που σημάδεψαν και σημαδεύουν τον κλασικό και σύγχρονο κόσμο.
Το πρώτο μέρος της τριλογίας είναι η έκθεση “”Allspice | Michael Rakowitz & Ancient Cultures”, σε επιμέλεια του Γενικού Διευθυντή του Μουσείου Ακρόπολης, καθηγητή Νικόλαου Σταμπολίδη, και της Διευθύντριας του ΝΕΟΝ Ελίνας Κουντούρη, που παρουσιάζεταιστην αίθουσα Περιοδικών Εκθέσεων του Μουσείου Ακρόπολης έως τις 31 Οκτωβρίου 2025.
Τα σύγχρονα έργα του Michael Rakowitz συνεκτίθενται με αρχαιότητες που προέρχονται από το Ινστιτούτο Μελετών Αρχαίων Πολιτισμών του Πανεπιστημίου του Σικάγο και την Κυπριακή Συλλογή Θ. Ζιντίλη, στο Μουσείο Κυκλαδικής Τέχνης, συνυφαίνοντας ιστορίες που μας μιλούν για το παρελθόν και το παρόν μας. Η έκθεση περιλαμβάνει και τρεις νέες αναθέσεις στον καλλιτέχνη. Στην αίθουσα Περιοδικών Εκθέσεων του Μουσείου Ακρόπολης –με εμφανές το κενό ανάμεσα στα γλυπτά του Παρθενώνα– ξεδιπλώνεται η ιστορία της αποικιοκρατίας και αρπαγής λεηλατημένων μουσείων από τον Michael Rakowitz.
Ο τίτλος της έκθεσης Allspice (μπαχάρι) αναφέρεται, κυριολεκτικά, στις χειρόγραφες συνταγές της μητέρας του, που βρίσκονται στις κολόνες της αίθουσας Περιοδικών Εκθέσεων του Μουσείου, παραπέμποντάς μας στις αλληλεπιδράσεις των πολιτισμών, αλλά και στις μνήμες της εξορίας και της μετανάστευσης ανθρώπων και πολιτισμών. Το έργο αποτελεί νέα ανάθεση στον καλλιτέχνη από τον ΝΕΟΝ.
Όπως αναφέρει ο Michael Rakowitz: “Ανατρέχοντας στις ιρακινές συνταγές της μητέρας μου, από τα πιο διαδεδομένα υλικά είναι το μπαχάρι… Αποτελεί ένα από τα βασικά υλικά και κυρίαρχη γεύση στο ιρακινό μπαχαρικό μείγμα baharat και, όταν δεν είναι διαθέσιμα τα υπόλοιπα μπαχαρικά, λειτουργεί ως υποκατάστατο, διατηρώντας τη γευστική ταυτότητα της συνταγής. Η λέξη “υποκατάστατο”- substitute προέρχεται από το λατινικό substituere, που προέρχεται από το statuere, του οποίου το ουσιαστικό παράγωγο είναι το statua ή άγαλμα – έννοιες κεντρικές στην εργασία μου ως γλύπτη, τις τελευταίες δύο δεκαετίες, δημιουργώντας γλυπτά που αποτελούν “υποκατάστατα” άλλων γλυπτών που έχουν εξαφανιστεί ή καταστραφεί”.
Η έκθεση ξεκινά με το βίντεο “The Ballad of Special Ops Cody”, που γυρίστηκε στο Ινστιτούτο του Πανεπιστημίου του Σικάγο. Στο έργο, ο Special Ops Cody, ένα παιχνίδι, μια μινιατούρα πεζοναύτη των ΗΠΑ φτιαγμένη με απόλυτη λεπτομέρεια, εισέρχεται στις βιτρίνες του Ινστιτούτου, όπου φυλάσσονται αναθηματικά αγάλματα της Μεσοποταμίας, και επιχειρεί να τα “απελευθερώσει”.
Περιλαμβάνονται, επίσης, αρχαία αντικείμενα από τη Μέση Ανατολή και τη νοτιοανατολική Μεσόγειο. Τα νέα γλυπτά που δημιούργησε ο Michael Rakowitz γίνονται από πεπιεσμένο χαρτί, σύγχρονες εφημερίδες της Μέσης Ανατολής και συσκευασίες τροφίμων του Βόρειου Ιράκ. Τα αναλώσιμα υλικά υπογραμμίζουν ακριβώς την απουσία των πρωτότυπων αντικειμένων που λείπουν.
Η δεύτερη νέα ανάθεση, με τίτλο “A Baghdadi Amba Dictionary”, παρουσιάζεται μέσα στη βιτρίνα των βιβλίων, διαφορετικών χρονικοτήτων και πολιτισμών, και συνδέεται με την παρουσίαση του Λεξικού της Ασσυριακής του Σικάγο (CAD) και με την ευθραυστότητα της γλώσσας και των πολιτισμών. Το Λεξικό αποτελεί την εγκυκλοπαιδική μελέτη μιας γλώσσας που δεν ομιλείται εδώ και 2.000 χρόνια. Στην τρίτη ανάθεση του ΝΕΟΝ, ο Michael Rakowitz δημιουργεί ένα είδος κολάζ μεταξύ πολιτισμών, “συνδέοντας” το σώμα της ασσυριακής θεότητας lamassu με τη γενειοφόρο ανδρική κεφαλή, από την Κύπρο.
Μιλώντας για τη συνολική εμπειρία του, ο καλλιτέχνης σημειώνει: “Τα τελευταία τρία χρόνια, κατά τη διάρκεια του σχεδιασμού αυτών των εκθέσεων είχα την τύχη να ταξιδέψω επανειλημμένα στην Αθήνα. Κάθε φορά, περίμενα με ενθουσιασμό την άφιξή μου σε αυτή την καταπληκτική πόλη και θρηνούσα όταν έπρεπε να φύγω. Πραγματικά, έχω νοσταλγήσει την Αθήνα, έναν τόπο που με αγκάλιασε και τον αγκάλιασα κι εγώ. Ως παιδί ενός γιατρού που αφιέρωσε τη ζωή του στη θεραπεία και την αποκατάσταση των τραυματισμένων και των καταρρακωμένων, και μιας Εβραίας από τη Βαγδάτη, συνδέομαι βαθιά με τις κατά τόπους ιστορίες εκτοπισμού και αποκατάστασης.
Το ίδιο το Μουσείο Ακρόπολης, στο οποίο εκτίθενται τα εξαίσια μέλη του Παρθενώνα, ενώ τα άλλα μισά έχουν αποσπαστεί βίαια, έχει αποτελέσει πηγή έμπνευσης, καθώς μου δίδαξε πολλά και μου άνοιξε νέους ορίζοντες στην κατανόηση του δικού μου έργου. Το γεγονός ότι μπορώ να εκθέσω το έργο μου εδώ με αφήνει άφωνο, καθώς δεν συνδέεται μόνο με το παρελθόν, αλλά ανοίγει παράθυρα σε ένα μέλλον όπου αντικείμενα και άνθρωποι μπορούν να επανενωθούν”.
Λίγα λόγια για τον Michael Rakowitz
Ο Michael Rakowitz είναι Ιρακινοαμερικανός εικαστικό που δραστηριοποιείται στο σημείο τομής μεταξύ επίλυσης και πρόκλησης προβλημάτων. Ερευνά τον εκτοπισμό των κοινοτήτων και της πολιτιστικής κληρονομιάς λόγω πολέμου και ιμπεριαλισμού, ενεργοποιώντας καθημερινά αντικείμενα και χρησιμοποιώντας αντισυμβατικές προσεγγίσεις. Ζει και εργάζεται στο Σικάγο, και είναι Καθηγητής Θεωρίας και Πρακτικής της Τέχνης στο Πανεπιστήμιο Northwestern.
Η έκθεση “Allspice, Michael Rakowitz & Ancient Cultures” θα φιλοξενείται στο Μουσείο Ακρόπολης ως 31 Οκτωβρίου 2025.
Φωτογραφίες, Μουσείο Ακρόπολης
Το κείμενο της Δέσποινας Σαββοπούλου δημοσιεύεται στο BEAUTÉ Ιουνίου 2025
