Διεθνώς αναγνωρισμένος καλλιτέχνης των νέων εικαστικών μέσων, γνωστός για τη ρηξικέλευθη δημιουργία κινούμενης εικόνας με τη χρήση ψηφιακού κώδικα, ο Charles Sandison παρουσιάζει την τέταρτη ατομική έκθεσή του με τίτλο The Athens Algorithm στην γκαλερί Bernier Eliades δημιουργώντας ένα φωτεινό νήμα που συνδέει τη γέννηση του δυτικού στοχασμού με την εποχή της τεχνητής νοημοσύνης.
Αλγόριθμος: Αυτή η φιλοσοφική πρόταση
Η επιλογή παρουσίασης της έκθεσης The Athens Algorithm στην Αθήνα δεν είναι τυχαία καθώς πραγματοποιείται στην πόλη όπου η φιλοσοφία, τα μαθηματικά και ο μύθος συνενώθηκαν για πρώτη φορά, στην προσπάθεια του ανθρώπου να δώσει μορφή στην επιθυμία και ζωή στη γλώσσα.
Κεντρικό σημείο αναφοράς της έκθεσης Charles Sandison The Athens Algorithm είναι η Ada Lovelace, κόρη του Λόρδου Βύρωνα, η οποία γεφύρωσε με τη φαντασία της τον Ρομαντισμό με τον Ορθολογισμό. Η Lovelace προφήτεψε μια “ποιητική επιστήμη”, μια τέχνη των αριθμών ικανή όχι μόνο για υπολογισμό δεδομένων, αλλά και για έκφραση συναισθημάτων. O Sandison ερμηνεύει αυτή ακριβώς τη συγχώνευση μέσω γενεσιουργού κώδικα, αλγοριθμικού φωτός και ψηφιακών αρχιτεκτονικών κατασκευών. Τα έργα του μοιάζουν με ζωντανά κείμενα που καταλαμβάνουν τον χώρο: αστερισμοί λέξεων και δεδομένων που εξελίσσονται, αποσυντίθενται και αναδιαμορφώνονται. Κάθε αλγόριθμος γίνεται μια φιλοσοφική πρόταση, ένας συλλογισμός που αποκτά κίνηση και φως.
Ada Lovelace: Η μούσα του Charles Sandison
Η Ada Lovelace περιγράφεται ιστορικά ως η γυναίκα που πρόβλεψε ότι αριθμοί και αλγόριθμοι δεν είναι μόνο για υπολογισμούς, αλλά μπορούν να εκφράσουν κάτι παραπάνω όπως μουσική, τέχνη, ή ιδέες. Αυτή η ιδέα της “ποιητικής επιστήμης” (poetical science) εμπνέει άμεσα τον Charles Sandison. Ο τρόπος που διαχειρίζεται τον κώδικα και τη γλώσσα δεν είναι απλώς τεχνικός, αλλά δημιουργεί αισθητικά, φιλοσοφικά και “συμβολικά» νοήματα μέσα από το φως και την προβολή.
Το αποτέλεσμα είναι ένας διάλογος ανάμεσα στην Αθήνα, όπου γεννήθηκε η λογική, και την Lovelace, που της έδωσε συνείδηση, ανάμεσα στον μύθο και τη μηχανή, το συναίσθημα και την ανάλυση. Μέσα από αυτή τη συνάντηση της αρχαίας και της σύγχρονης νόησης, ο Charles Sandison αναζητά το νόημα της σκέψης μέσα από τη γλώσσα του κώδικα και εξετάζει αν οι αλγόριθμοι, όπως άλλοτε οι μύθοι, είναι τα νέα εργαλεία πίστης. Εξερευνά τη μνήμη, τη γλωσσική δομή, την ιστορία και τον τρόπο που η τεχνολογία διαμορφώνει την αντίληψή μας. Με τον κώδικα επιχειρεί να αναπαραστήσει “ιδεατά συστήματα” σκέψης και επικοινωνίας — π.χ. ιδεολογικά πεδία (καλό/κακό, γνώση/άγνοια). Στοιχεία της φύσης και της ανθρώπινης ζωής ενσωματώνονται στο ψηφιακό του σύμπαν, σε έναν διάλογο μεταξύ οργανικού και ψηφιακού.
Ο Charles Sandison (γεν. 1969, Ηνωμένο Βασίλειο) ζει και εργάζεται στο Τάμπερε της Φινλανδίας. Μεγάλωσε μέσα στην απομόνωση και τη σιωπή της βόρειας Σκωτίας και σπούδασε στο Glasgow School of Art, όπου έλαβε το πτυχίο και το μεταπτυχιακό του. Αυτοδίδακτος προγραμματιστής, ο Sandison ανακάλυψε στη γλώσσα του κώδικα το καλλιτεχνικό μέσο, το οποίο αντικατέστησε τις πρώιμες εικαστικές του αναζητήσεις στη ζωγραφική και το σχέδιο. Στα μέσα της δεκαετίας του ‘90, εγκαταστάθηκε στη Φινλανδία, ένας τόπος όπου ο πολιτισμός και η φύση επηρεάζουν βαθιά το έργο του.
Ο Sandison είναι πρωτοπόρος στη γενετική καλλιτεχνική χρήση του κώδικα: δεν σχεδιάζει απλώς, αλλά προγραμματίζει “ζωντανά” συστήματα λέξεων. Μετατρέπει τη γλώσσα σε υλικό τέχνης δείχνοντας ότι οι λέξεις μπορούν να είναι “μορφή” και όχι μόνο μέσο επικοινωνίας. Οι εγκαταστάσεις του λειτουργούν σε πολλαπλά επίπεδα: αισθητικό (εικόνα), διανοητικό (νόημα), τεχνολογικό (αλγόριθμος) και συχνά αμφισβητούν τις σχέσεις ανάμεσα σε ανθρώπους, μηχανές και δεδομένα. Μέσα από έργα όπως τον “Κήπο της Πυθίας” την πρόσφατη site specific εγκατάσταση του στου Δελφούς, συνδέει τον αρχαίο κόσμο (μύθοι, ιστορίες) με την ψηφιακή εποχή κάτι που τον καθιστά ιδιαίτερα σχετικό σήμερα, στην εποχή τεχνητής νοημοσύνης και ψηφιακής μνήμης.
Η σημαντικότητα του έργου του οφείλεται στο γεγονός πως με καλλιτεχνική καινοτομία κάνει ένα σύγχρονο διάλογο, με ιστορική και φιλοσοφική αναφορά.
Η έκθεση The Athens Algorithm στην γκαλερί Bernier Eliades Gallery διαρκεί έως 22 Ιανουαρίου 2026.
Φωτογραφίες, Bernier Eliades Gallery
Κείμενο, Μίνα Καραγιάννη Μουσειολόγος – Επιμελήτρια / @museum.ephemera
